ปัญหาสำคัญในการเก็บรักษาข้าวสารมักเกิดจากการเข้าทำลายของมอดข้าวสาร (Sitophilus oryzae L.) และวิธีป้องกันกำจัดมอดข้าวสารส่วนใหญ่ใช้สารเคมีซึ่งส่งผลให้เกิดสารเคมีตกค้างในผลผลิต เป็นอันตรายต่อผู้ใช้และผู้บริโภค การควบคุมมอดข้าวสารโดยการใช้สารสกัดจากพืชเป็นอีกทางเลือกในการลดปัญหาดังกล่าว โดยการศึกษาวิจัยครั้งนี้ทำการศึกษาประสิทธิภาพของสารสกัดจากพืช 4 ชนิด ประกอบด้วย ขมิ้นชัน เมล็ดพริกไทยดำ ใบสะเดา และเมล็ดสะเดา สกัดด้วยตัวทำละลายเอทิลแอลกอฮอล์ 95 เปอร์เซ็นต์ โดยนำสารสกัดจากพืช ระดับความเข้มข้นที่ 5 10 15 และ 20 เปอร์เซ็นต์ ทดสอบประสิทธิภาพในการไล่ ผลต่อการตายของมอดข้าวสาร และการยับยั้งการขยายพันธุ์ของมอดข้าวสาร โดยทดสอบในสภาพควบคุมในห้องปฏิบัติการคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ วางแผนการทดลองแบบ Completely randomized design (CRD) จำนวน 5 ซ้ำ พบว่า สารสกัดจากเมล็ดสะเดาระดับความเข้มข้น 20 เปอร์เซ็นต์ มีประสิทธิภาพสูงสุด (p≤0.05) ในการไล่มอดข้าวสาร โดยมีค่าเฉลี่ย เท่ากับ 67.33 เปอร์เซ็นต์ ในเวลา 24 ชั่วโมง ซึ่งจัดอยู่ในระดับ 4 (กำหนดระดับการไล่มอดข้าวสารเป็น 0-5 ระดับ) เมื่อเปรียบเทียบกับสารเคมีอะบาเม็กตินที่ระดับความเข้มข้น 0.0018 เปอร์เซ็นต์ (อัตราแนะนำ) ที่มีค่าเฉลี่ยประสิทธิภาพการไล่ เท่ากับ 48.13 เปอร์เซ็นต์ และพบว่าสารสกัดจากเมล็ดสะเดาที่ระดับความเข้มข้น 20 เปอร์เซ็นต์ มีประสิทธิภาพสูงสุดต่อการตายของมอดข้าวสาร (p≤0.05) โดยมีผลต่อการตายของมอดข้าวสาร 100 เปอร์เซ็นต์ ภายใน 4 วัน
ประสิทธิภาพของสารสกัดพืชในการยับยั้งการขยายพันธุ์ของมอดข้าวสารด้วยวิธีการรม ; และการคลุก พบว่า สารสกัดจากพืชทดสอบ ขมิ้นชัน เมล็ดพริกไทยดำ และเมล็ดสะเดา ที่ระดับความเข้มข้น 100 เปอร์เซ็นต์ มีประสิทธิภาพดีในการยับยั้งการขยายพันธุ์ของมอดข้าวสาร โดยมีเปอร์เซ็นต์การยับยั้งเท่ากับ 85.03 90.25 และ 89.34 เปอร์เซ็นต์ ; และ 97.92 97.40 และ 98.69 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ ซึ่งมีประสิทธิภาพดีเทียบเท่ากับสารเคมีอะบาเม็กติน และที่น่าสนใจคือสารสกัดจากเมล็ดสะเดาที่ความเข้มข้น 20 เปอร์เซ็นต์ มีประสิทธิภาพดีเทียบเท่ากับสารสกัดจากเมล็ดสะเดาที่ความเข้มข้น 100 เปอร์เซ็นต์ โดยมีประสิทธิภาพในการยับยั้งการขยายพันธุ์ของมอดข้าวสารเท่ากับ 85.00 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้ยังพบว่าการคลุกเมล็ดข้าวด้วยสารสกัดจากพืชมีผลต่อคุณภาพของข้าวโดยสารสกัดจากพืชมีผลทำให้สีของข้าวเปลี่ยนแปลงจากเดิม
จากผลการทดลองแสดงให้เห็นว่าได้ว่าสารสกัดจากเมล็ดสะเดามีประสิทธิภาพดีที่สุดในการควบคุมมอดข้าวสาร โดยวิธีการที่เหมาะสมในการใช้คือวิธีการรมที่ระดับความเข้มข้น 20 เปอร์เซ็นต์